Krijg je wel eens uit het niets hoofdpijn of een gevoel van bezorgdheid of angst zonder precies te weten waarom? Krijg je rode wangen van het drinken van rode wijn? Krijg je een jeukende tong of een loopneus wanneer je banaan, avocado of aubergine eet? Is het moeilijk voor je om in slaap te vallen? Ben je een vrouw met een onregelmatige menstruatiecyclus? Indien het antwoord bij een of meerdere vragen ‘ja’ was, dan kan de oorzaak een histamine intolerantie zijn.

Saskia van As

arts, MGlab&Advies

Bezoek ons op Facebook!

Vraag een histamine intolerantie test aan

Histamine intolerantie kan doormiddel van ontlastingsonderzoek worden aangetoond. Een histamine intolerantie test kost 59 euro op darmklachten.nl. U ontvangt een envelop toegestuurd met materialen om thuis een ontlastingsmonster mee op te vangen. Voor het nemen van de test wordt rode wijn, chocola en oude kaas gegeten. Indien het ontlasting de volgende dag nog steeds veel histamine bevat, betekent dit dat histamine niet goed wordt afgebroken in de darm.

Wat is histamine intolerantie?

Histamine is een chemische stof dat in de natuur, en in verschillende soorten voeding voorkomt. Het is een belangrijke stof, zowel voor het immuunsysteem, de spijsvertering en je zenuwstelsel. Histamine is een neurotransmitter. Dat wil zeggen, het communiceert belangrijke boodschappen van het lichaam naar je hersenen. Histamine stimuleert ook via histamine receptoren de uitscheiding van maagzuur.

Wat is de functie van histamine?

Door de functie van histamine goed te begrijpen, kunnen we beter omgaan met histamine intolerantie. Bijna iedereen is al bekend met de effecten van histamine, maar velen weten niet dat de symptomen die ze voelen door histamine worden veroorzaakt. Histamine heeft een voelbaar effect op je immuunsysteem.

Anti-histamine en slaperigheid. Mensen met last van seizoensgebonden allergieën zoals hooikoorts of voedselallergieën, voelen meestal meteen een verlichting van symptomen bij het nemen van anti-histamine middelen. Histamine leidt er ook toe dat mensen zich alert en waakzaam voelen. Dit is ook een van de redenen dat histamine de slaap van mensen met histamine intolerantie kan  verstoren. Dit is ook waarom anti-histamine middelen slaapverwekkend werken.

Histamine intolerantie en het immuunsysteem. Histamine speelt een rol in het afweersysteem en komt voor in immuuncellen, met name mestcellen, basofiele granulocyten en enterochromaffine cellen

Mestcellen zijn gespecialiseerde immuuncellen die zich bevinden in weefsels die in contact staan met de buitenwereld; de huid, de longen en het maag-darmkanaal. De mestcel is gevuld met korrels, die o.a. histamine bevatten.

  • Histamine speelt verschillende belangrijke rollen in het lichaam:
  • In het maagdarmkanaal is histamine betrokken bij fysiologische processen zoals de maagzuur productie.
  • Histamine heeft een functie als neurotransmitter in het centrale zenuwstelsel.
  • Histamine speelt een rol bij het regelen van het hartritme.
  • Histamine-positieve cellichamen zijn aanwezig in de hypothalamus.

Histamine speelt ook een rol in controle van:

  • neuro-endocriene reacties,
  • hartfuncties,
  • braken en reisziekte,
  • het slaap-waak cyclus,
  • en thermoregulatie.

Histamine speelt via de hypothalamus een rol in zeer veel functies en in pathologie:

A. Gedrag
B. Bioritme
C. Thermoregulatie
D. Voeding en energiemetabolisme
E. Vochtinname en balans
F. Stress
G. Schildklier
H. Somatotrope Axis
I. Bot fysiologie en calcium homeostase
J. Reproductie
A. Pathologie en pathofysiologie

  1. Slaapstoornissen
  2. Eetstoornissen en Metabool Syndroom
  3. Jeuk en pijn
  4. Ontstekingsprocessen
  5. Hoofdpijn
  6. Hersenaandoeningen
A. Hogere hersenfuncties
B. Sensorische en motorische systemen
C. Stemming, geheugen en leren

  1. Angst en afkeer
  2. Genot en beloning
  3. Kennis
B. Stemmingsstoornissen

  1. schizofrenie
  2. depressie

C. Dementie
D. Epilepsie
E. vestibulaire aandoeningen
F. Verslaving en compulsie

Oorzaken histamine intolerantie:

We hebben gezien dat histamine nodig is voor het lichaam om allerlei taken uit te voeren, maar waarom en wanneer ontwikkelt het lichaam histamine intolerantie? Hier zijn meerdere antwoorden op. Om te beginnen, histamine intolerantie hangt vaak samen met wat we eten. Er is een aantoonbare relatie tussen ontsteking van de darm en de inname van bepaalde voedingsstoffen. Ontsteking van de darm kan histamine productie doen stijgen, met histamine intolerantie symptomen tot gevolg.

histamine intolerantie rode wangen

Histamine intolerantie veroorzaakt dezelfde symptomen als een allergische reactie, waaronder rode vlekken op de huid, vooral o de wangen.

Allergieën: Histamine is nauw verbonden met allergieën. Het komt bij allergische reacties voor, en is verantwoordelijk voor veel van de ‘typische allergie symptomen’. Immunoglobuline IgE is een antilichaam dat door het lichaam wordt aangemaakt bij allergische reactie (bij bacteriële infectie word een andere antilichaam aangemaakt, Immunoglobuline IgA). Immunoglobuline IgE kan via hechting aan mastcellen histamine vrijmaken, waardoor een allergische respons optreedt. Histamine veroorzaakt niet letterlijk een allergische reactie, maar het voelt hetzelfde omdat histamine bij allergische reactie veel van de kenmerkende klachten veroorzaakt.

Histamine intolerantie en zwangerschap: Histamine draagt bij aan embryo-uteriene ontwikkeling in de zin van bloedcirculatie differentiatie en groei-bevorderende eigenschappen. Het histamine-afbrekend enzym diamine-oxidase (DAO) wordt in grote hoeveelheden geproduceerd door de placenta. Het enzym vormt een metabole barrière voor overmatige toevoer van histamine.

De balans tussen histamine en DAO lijkt cruciaal te zijn voor een ongecompliceerde verloop van de zwangerschap. Verminderde DAO activiteiten komen voor bij zwangerschapscomplicaties zoals diabetes en spontane abortus.

Of vrouwen met een histamine intolerantie vaker lijden aan gecompliceerde zwangerschappen is nog niet uitvoerig onderzocht.

Basofiele granulocyten en histamine intolerantie

Basofiele granulocyten laten histamine in het lichaam vrijkomen

Histamine intolerantie, Colitis ulcerosa en Basofiele granulocyten 8: Basofiele granulocyten zijn zeer verwant aan mastcellen. Zij worden echter door verschillende cellen vanuit het beenmerg gevormd. Mestcellen en basofielen reageren beide op anti-IgE en anti-IgG4.

Basofiele granulocyten zijn zeer verwant aan mastcellen. Zij worden echter door verschillende cellen vanuit het beenmerg gevormd. Mestcellen en basofielen reageren beide op anti-IgE en anti-IgG4. De mastcellen in patiënten met colitis ulcerosa zijn toegenomen in vergelijking met controle proefpersonen en patiënten met de ziekte van Crohn.

Mestcellen verkregen uit ontstoken weefsel zijn groter dan normaal. Zij geven histamine af bij anti-IgE en IgE provocatie, maar basofielen reageren niet op anti-IgG4.

Colonadenoom: Veranderingen in de histamine degradatie van het slijmvlies speelt een belangrijke rol in het ontstaan van darmziekten, waaronder het colonadenoom, ofwel een darmtumor. In een studie werden biopsieën van 23 patiënten met colonadenoom vergeleken met gezonde personen. Histamine concentraties en enzymactiviteiten van de DAO histamine-N-methyltransferase werden gemeten.

Activiteiten van beide enzymen waren significant lager bij adenoom weefsel dan bij gezonde slijmvliezen in dezelfde patiënten. Histamine concentraties waren verhoogd in adenoompatiënten.

Enterochromaffiene cellen: Enterochromaffiene cellen zijn cellen die voorkomen in de wand van de maag, darm en luchtwegen. Enterochromaffiene cellen produceren histamine dat een rol speelt in de productei van maagzuur.

Kenmerken van functionele dyspepsie (ofwel een overgevoelige maag) zijn: epigastrische pijn (pijn in de bovenbuik), een branderig gevoel, volheid na het eten, en snel vol raken. Deze symptomen doen zich voor terwijl er geen pathologie – of oorzaak van de klachten – kan worden aangetoond. Er worden vaak maagzuurremmers als therapie voorgeschreven voor deze symptomen. Maagzuurremmers zijn meestal histamine 2 (H2)-receptor antagonisten. Het zuur van de maag is echter zeer belangrijk. Door het af te remmen kunnen spijsverteringsproblemen ontstaan.

Serotonine en histamine intolerantie

Serotonine molecuul

Serotonine: Enterochromaffiene cellen bevatten ongeveer 90% van de lichaamsvoorraad van serotonine (5-hydroxytryptofaan). Het vrijkomen van serotonine activeert zowel de secretie van hormonen, peristaltiek en zenuwbanen die de hersenen signaleren. Het speelt een belangrijke factor in misselijkheid. Serotonine produceert gastrine dat maagzuurproductie aanzet.

Hypothalamus. Histamine moduleert het geheugen. In angst en post-traumatische stress stoornis behandeling kan histamine een rol spelen.

Mastocytose. Mastocytose is een ziekte die wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van buitensporige aantallen mestcellen in het beenmerg, de botten, de lymfeklieren, de lever, de milt, de maag- en darmwand of de huid.

Bij patiënten met mastocytose is er geen sprake van een allergeen. Het zijn bepaalde combinaties van factoren (‘prikkels’) die het vrijkomen van de stoffen in de granulen uitlokken. Het is vaak moeilijk vast te stellen welke prikkels bij bepaalde mastocytosepatiënten wel of niet belangrijk zijn. In tegenstelling tot een patiënt met een allergie, zijn er bij patiënten met mastocytose geen antistoffen in het bloed aan te tonen. Bij mastocytose wordt de gevaarlijke reactie op een prikkel pas vastgesteld op het moment dat de patiënt aan deze prikkel wordt blootgesteld.

Te kort aan Diamine-oxidase

Histamine in de darm wordt door middel van het enzym diamine-oxidase (DAO) afgebroken in de darm. Bij mensen met een tekort aan dit enzym stijgt het histamine gehalte in de darm en ook in het bloed.

Er zijn relatief veel mensen die een tekort hebben aan dit enzymen. Dit veroorzaakt verschillende klachten en histamine intolerantie symptomen.

Een tekort aan het enzym DAO kan veroorzaakt worden:

  1. door een aangeboren afwijking, waarbij weinig of geen enzymen zoals DAO in de darmen worden aangemaakt.
  2. alcoholgebruik kan DAO blokkeren.
  3. door gebruik van medicatie dat DAO remt: voorbeelden zijn Acetylcysteine (NAC), Ambroxol, Aminophylline, Amitriptyline, Chloroquine, Clavulansäure, Droperidol, Isoniazide, Metamizol, Metoclopramide, Propafenon en Verapamil.

Combinatie DAO tekort en voedsel: Publicaties geven aan dat de histamineresponse op voedsel niet zeer belangrijk is. Echter wel bij afwezigheid of remming van DAO.

Een histamine respons bijvoorbeeld door het eten van kaas manifesteert zich bij patiënten met een diamine oxidase tekort of mensen die worden behandeld met geneesmiddelen die amine oxidase afremmen.

Darmparasieten: Er zijn tal van factoren die er voor zorgen dat de mestcellen chemische alarmen afgeven waarbij histamine spiegels stijgen. Wanneer een parasiet zich aan het slijmvlies hecht worden en cytokines geproduceerd die bijdragen tot een chronische ontsteking. De stoffen die vrijkomen bij de afweer tegen besmettingen met darmparasieten kunnen histamine verhogen.

Bij 52 patiënten besmet met Giardia lamblia werden de allergische reacties waargenomen.

Bij patiënten met Giardia werd 3 maal zo vaak chronische urticaria geassocieerd met oedeem Quincke’s aangetroffen.

Bij patiënten met een allergische syndroom speelt en besmetting Giardia lamblia, Stafylokokken en voedsel-eiwitten een rol.

 

Voeding en histamine intolerantie

 Voedsel rijk aan histamine

Sommige voedingsmiddelen zijn zeer rijk aan histamine en kunnen een pseudo-allergische reactie veroorzaken. Histamine intolerantie is een pseudo-allergische reactie: dat betekent dat de symptomen van histamine intolerantie op een allergie lijken, maar dat er geen sprake van allergie is. Voorbeelden van voedingsmiddelen die veel histamine bevatten en histamine intolerantie kunnen veroorzaken zijn tomaat, kruiden, smaakversterkers, conserveermiddelen en kleurstoffen. Bij het nuttigen van 20 – 50 mg histamine kan dit bij een gevoelige personen hoofdpijn te weeg brengen. Histamine wordt niet afgebroken tijdens het koken.

Vetten: Absorptie van vet uit de voeding activeert de intestinale mucosale mestcellen (slijm producerende cellen die de darmwand beschermen). Dit gaat gepaard met een dramatische toename in mestcel producten zoals histamine. Klinische studies suggereren dat een verhoogde consumptie van dierlijk vet een rol kan spelen in de pathogenese van inflammatoire darmziekten. De verhoging van histamine productie kan de kenmerkende symptomen van histamine intolerantie veroorzaken.

Verhoogd histamine bij wijn

Wijn is een van de meest voorkomende oorzaken van histamine intolerantie. Er zijn drie mogelijke redenen om de histamine intolerantie reactie op wijn te verklaren.

  1. Histamine intolerantie kan worden toegeschreven aan het histaminegehalte van wijn. Biogene aminen, waaronder histamine, worden geproduceerd door melkzuurbacteriën in wijn.
  2. Het ethanol bestanddeel van wijn kan de absorptie van histamine in het bloed versnellen.
  3. Alcohol en de metaboliet asceetaldehyde, remmen de afbraak van histamine in de lever. Een histamine intolerante persoon kan na het nuttigen van wijn dat 0,2 – 3,7 mg/l histamine bevat een significant verhoogd bloedspiegel van histamine ontwikkelen. Dit gaat gepaard met rode wangen en soms benauwdheid. De concentratie histamine in wijn is over het algemeen minder dan 5 mg/l.

Histamine intolerantie bij wijn wordt door een combinatie van bovenstaande factoren veroorzaakt. Wijn bevat veel histamine, het wordt snel opgenomen in het bloed en de afbraak ervan wordt door de alcohol geremd.

Voedsel dat histamine productie stimuleert

Bepaalde voedingsmiddelen zijn laag in histamine, maar kunnen het vrijkomen van histamine uit mestcellen stimuleren. Ondanks dat deze middelen weinig histamine bevatten, kunnen ze histamine intolerantie veroorzaken. Voorbeelden zijn alcohol, bananen, tomaten, aardbeien, ananas, noten, melk, pinda’s, schaaldieren, spinazie, ei wit, papaja, ananas en chocolade.

 

De top 10 voedingsmiddelen Histamine mg/ons
Champagne (1 glas) 76 mg
Zuurkool 23 mg
Tofu 22 mg
Parmezaanse Kaas 15 mg
Bier, groot glas 7 mg
Worst 6 mg
Schimmel Kaas 5 mg
Rode Wijn 3,5 mg
Aubergine 3 mg
Tomaten Ketchup 2 mg
Vis in blik: tonijn, zalm, haring) 2 mg

Histamine intolerantie en coeliakie: Patiënten met coeliakie zijn gevoeliger voor histamine dan gemiddeld.

Coeliakie is een chronische ontstekingsziekte van de dunne darm die wordt veroorzaakt door de inname van proline en glutamine-rijke tarwegluten of verwante eiwitten uit rogge, spelt, kamut en gerst. Het letsel wordt gekenmerkt door infiltratie van de darmwand door lymfoïde cellen. Onderzoekers geven aan dat hierdoor een lekkende darm kan ontstaan.

Coeliakie komt voor wanneer het lichaam glutenpeptiden verwart met een infectie. De herkenning van glutenpeptiden vindt niet zonder meer plaats. Het enzym tissue transglutaminase (TG2) speelt hierin een essentiële rol. Coeliakiepatiënten hebben van dit enzym een verhoogde expressie. Doordat het TG2 complexen vormt met gluten, kunnen zowel glutenspecifieke als TG2-specifieke B-cellen geactiveerd raken. Wanneer de B-cellen op deze manier geactiveerd worden, vormen ze auto-antistoffen tegen TG2.

Het aantal mestcellen is verhoogd in het darmslijmvlies van coeliakie patiënten, dus het darmslijmvlies produceert meer histamine dan normaal. Histamine reageert met TG2 en wordt gebonden aan celproteïnen. In de darm is ook histamine aanwezig afkomstig uit voedsel, zoals vis, zuivelproducten, en rode wijn. Histamine in voedsel reageert ook met TG2, hierdoor hebben mensen met coeliakie vaker last van histamine intolerantie.

Eetstoornissen en histamine intolerantie: Histamine dat vrijkomt is het zenuwstelsel, onderdrukt de voedselinname. Een verhoging van de histamine spiegels van de hypothalamus verhoogd de bloed glucose concentraties, en versnelt vetafbraak.

De histaminerge neuronen van de hypothalamus spelen daardoor een belangrijke rol in de regulatie van energie-inname en overgewicht: zij spelen een belangrijke rol in de leptine signalisatie in de hypothalamus en eetgedrag.

Het histamine-systeem in de hersenen regelt de eetlust, voeding ritmes, en energiemetabolisme en speelt een rol spelen bij eetstoornissen, dwangmatig eten en metabole syndromen.

Histamine en histamine receptor-deficiënte bij dieren veroorzaakt vraatzucht, obesitas, diabetes mellitus, hyperlipidemie, hyperinsulinemie, en verstoring van de thermoregulatie en cardiovasculaire functies. Terwijl te veel histamine dus histamine intolerantie symptomen kan veroorzaken, kan te weinig histamine in het lichaam overgewicht veroorzaken.

Histamine intolerantie symptomen 

Het vrijkomen van histamine in het lichaam kan leiden tot tal van klachten:

  1. Hartritme-stoornissen (onregelmatige hartslag, snelle pols, overslaan, etc.)
  2. Darmklachten (overeenkomend met prikkelbare darmsyndroom symptomen). Een stijging van histamine in de darm kan darmklachten veroorzaken. Mogelijke oorzaken zijn:
    1. Voedselallergie
    2. Te kort aan het enzym en verminderde afbraak histamine
    3. Gevoeligheid voor histaminerijk voedsel
    4. Darmontstekingen,
    5. coeliakie,
    6. besmetting met darmparasieten
  3. Hoofdpijn (migraine, duizelingen)
  4. Huidklachten (rode vlekken, jeuk, netelroos)
  5. Ademhalingsklachten (loopneus, verkoudheidsgevoel, ademnood)

Wat mag niet worden gegeten?

Hieronder staat een overzicht van de soorten voedsel die histamine intolerantie kunnen veroorzaken. In sommige gevallen veroorzaakt voedsel histamine intolerantie doordat het een hoog histamine gehalte bevat. In andere gevallen veroorzaakt voedsel histamine intolerantie door de afbraak van histamine af te remmen.

Kaas

  • kaas bereid van rauwe melk.
  • blauwschimmelkazen, zoals gorgonzola en Danish Blue
  • witte schimmelkazen, zoals brie en camembert.
  • kaassoorten bereid met minder zout, zoals Maaslander en Maasdammer
  • kruidenkazen
  • oude kaassoorten
  • buitenlandse kaassoorten, zoals Tilsiter, Cheddar, Emmentaler, Gruyère en Parmezaanse kaas.

Noten en zaden

  • peulvruchten
  • pinda
  • noteb
  • chocolade of cacao
  • soja
  • zonnebloempitten
  • sesamzaad

Nagerechten

Vanille, kleurstof, kaneel, chocolade of cacao, zoals:

  • vanillevla
  • chocoladevla
  • ijs
  • kant-en-klaar pudding
  • vanilleyoghurt
  • vanille- en vruchtenkwark
  • vruchtenyoghurt

Dranken

  • kruiden-, specerijen- en vruchtenthee en alle thee met natuurlijke of kunstmatige smaakjes.
  • bouillon van blokjes of poeder en cup a soup e.d.
  • dranken met chocolade of cacao
  • dranken op sojabasis
  • bier en wijn

Vis

  • schaal- en schelpdieren, zoals mosselen, oesters, kreeft, krab en garnalen
  • inktvis
  • schelvislever
  • vette vis: haring, makreel, sardines, tonijn, zalm, ansjovis

Fruit

  • avocado
  • kiwi
  • aardbeien
  • meloen
  • ananas
  • grapefruit
  • frambozen
  • citroen

Snoep

  • pepermunt
  • kauwgum
  • kaneelstokjes of kaneelsnoepjes
  • drop
  • chocolade
  • snoep met vruchtensmaakjes van niet toegestaan fruit, bijvoorbeeld zuurtjes, lolly’s, langejan, kauwbonbonshoesttabletten met menthol
  • nougat (noten)
  • anijssuiker

Zoet beleg

  • pindakaas en notenpasta
  • anijshagel, gekleurde muisjes en gekleurde hagelslag
  • chocoladebeleg
  • marmiet of andere gistproducten
  • aardbeien-, abrikozen-, frambozen-, bananen-, gemberjam en jam van citrusfruit (marmelade)
  • kokosbrood
  • Müsli en crüsli bevatten noten
  • sandwichspreads

Vleeswaren

  • rauwe worstsoorten, zoals salami, cervelaat, metworst, rauwe ham en rookvlees
  • gerookte ham
  • varkensvlees (verwerkt in de meeste worstsoorten)
  • gekruid vleeswaar
  • kant-en-klaar vleesproducten, zoals aangemaakt gehakt, rundersaucijs, hamburger, rundervink, vleesconserven (blik en diepvries)
  • schapen- (lams-)vlees

Wild en gevogelte

Kip en kalkoen is toegestaan.

Wild vlees is alleen toegestaan als het zeer vers is.

Groenten

  • tomaten
  • spinazie
  • zuurkool
  • bietjes
  • champignons
  • kant-en klare aardappel producten
  • kervel
  • selderij / knolselderij
  • venkel

Kruiden

  • Basilicum
  • mosterdzaad
  • cayennepeper
  • munt, menthol
  • nootmuskaat
  • eucalyptusolie
  • paprika
  • peterselie
  • gember
  • kaneel
  • kerrie
  • komijn
  • tijm
  • koriander
  • vanille
  • kruidnagel
  • lavas
  • majoraan